صادرات ریلی محصولات قیر از ایران با استفاده از ظرفیتهای بندر خشک آپرین وارد مرحله عملیاتی شده است. این مسیر با هدف توسعه گزینههای حمل زمینی و ریلی برای صادرکنندگان و ایجاد دسترسی بهتر به بازارهای منطقهای و بینالمللی، امکان استفاده از زیرساختهای ترمینالی، کانتینری و شبکه ریلی آپرین را برای حمل محصولات قیر از ایران فراهم میکند.
قیر یکی از محصولات مهم صادراتی ایران است و در صنایع مختلف از راهسازی و توسعه زیرساختها تا عایقکاری، ساختمان و پروژههای صنعتی کاربرد دارد. همچنین ایران به دلیل برخورداری از منابع نفتی و ظرفیت تولید فرآوردههای هیدروکربنی، از تأمینکنندگان شناختهشده انواع قیر در بازارهای بینالمللی به شمار میرود.
در تجارت بینالمللی قیر، علاوه بر مشخصات فنی و گرید محصول، عواملی مانند HS Code، تشریفات گمرکی، نوع بستهبندی، عملیات هندلینگ، استافینگ کانتینر و انتخاب روش حملونقل نقش مهمی در طراحی زنجیره صادرات دارند. با افزایش محدودیتها و نوسانات در برخی مسیرهای دریایی، استفاده از حمل ریلی نیز بهعنوان یکی از گزینههای جایگزین برای محمولههای حجیم و کانتینری مورد توجه بیشتری قرار گرفته است.
بر اساس آخرین هماهنگیهای انجامشده با گمرک غرب تهران، در شرایط فعلی امکان صادرات مستقیم قیر از بندر خشک آپرین برای گروه Natural Bitumen / Natural Asphalt با HS Code 271490 فراهم شده است.
این گروه شامل محصولاتی مانند Gilsonite، Natural Bitumen و Asphaltite میشود و صادرکنندگان میتوانند پس از انجام الزامات و تشریفات گمرکی، محموله را از طریق زیرساختهای ریلی آپرین به مسیرهای بینالمللی حمل نمایند.
این تحول، امکان استفاده مستقیمتر از ظرفیت های گمرکی و لجستیکی آپرین را برای بخشی از صادرات محصولات قیر ایران فراهم میکند و میتواند مسیر جدیدی برای دسترسی به بازارهای آسیای مرکزی، چین و سایر مقاصد متصل به شبکه ریلی منطقه ایجاد کند.
برای سایر گروههای قیری، از جمله Petroleum Bitumen با HS Code 271320 و محصولات و مخلوطهای قیری در گروه HS Code 271500، در حال حاضر امکان استفاده از آپرین در قالب عملیات ترانشیپمنت و خدمات ترمینالی وجود دارد.
در این مدل، اظهار و تشریفات گمرکی صادرات در گمرک مجاز انجام میشود و سپس محموله برای ادامه فرآیند لجستیکی به بندر خشک آپرین انتقال مییابد. در آپرین، متناسب با نوع محموله و الزامات عملیاتی، خدماتی مانند هندلینگ، جابهجایی، استافینگ کانتینر، نگهداری و آمادهسازی برای حمل ریلی قابل انجام است.
فرآیند عملیاتی این گروه از محمولهها میتواند به این صورت انجام شود:
انجام اظهار و تشریفات گمرکی ← انتقال محموله به آپرین ← هندلینگ و استافینگ کانتینر ← آمادهسازی محموله ← ارسال از طریق شبکه ریلی به مقصد بینالمللی
به این ترتیب، حتی در مواردی که اظهار صادراتی کالا مستقیماً در آپرین انجام نمیشود، صادرکنندگان همچنان میتوانند از ظرفیتهای ترمینالی، کانتینری و ریلی بندر خشک آپرین در ادامه زنجیره حمل استفاده کنند.
قیر معمولاً در حجمهای بالا معامله میشود و هزینه حملونقل سهم قابل توجهی از هزینه نهایی صادرات آن را تشکیل میدهد. در چنین شرایطی، انتخاب مسیر و شیوه حمل میتواند بر رقابتپذیری محصول در بازار مقصد تأثیر مستقیمی داشته باشد.
برای محمولههای مناسب و در مسیرهای طولانی، حمل ریلی میتواند وابستگی به حمل تماممسیر جادهای را کاهش دهد، امکان انتقال حجم بیشتری از کالا را فراهم کند و دسترسی صادرکنندگان به کریدورهای بینالمللی زمینی و ریلی را توسعه دهد.
همچنین در شرایطی که بخشی از مسیرهای دریایی با محدودیت، افزایش هزینه یا کاهش قابلیت پیشبینی مواجه میشوند، توسعه گزینههای ریلی میتواند انعطاف بیشتری در طراحی زنجیره صادرات ایجاد کند.
چین یکی از بازارهای مهم برای محصولات صادراتی ایران است و تقاضا برای محصولات قیری نیز در این بازار وجود دارد. توسعه مسیرهای ریلی میان ایران، آسیای مرکزی و چین این امکان را فراهم کرده است که صادرکنندگان با توجه به محدودیت های حمل دریایی، حمل ریلی را در کنار سایر روشهای حمل بهعنوان یکی از گزینههای اصلی در نظر بگیرند.
در این ساختار، بندر خشک آپرین میتواند بهعنوان نقطه اتصال محموله به شبکه ریلی عمل کند؛ بهویژه برای محمولههایی که از نظر حجم، بستهبندی، نوع کانتینر و مقصد نهایی با حمل ریلی سازگار هستند.
بندر خشک آپرین بهعنوان یک هاب لجستیکی یکپارچه و متصل به شبکه سراسری راهآهن ایران، مجموعهای از خدمات موردنیاز برای ادامه زنجیره صادرات را در یک نقطه متمرکز میکند؛ از ترکیب تشریفات گمرکی در گمرک مجاز و انتقال محموله به بندر خشک آپرین گرفته تا خدمات هندلینگ و عملیات کانتینری، استافینگ، نگهداری کالا و سپس حمل ریلی میتواند یکی از گزینههای مورد بررسی برای صادرکنندگان قیر باشد.
آغاز استفاده از این ظرفیت برای صادرات محصولات قیر میتواند زمینه توسعه مسیرهای جایگزین برای صادرات کالاهای ایرانی را فراهم کند و نقش حمل ریلی را در اتصال تولیدکنندگان و صادرکنندگان داخلی به بازارهای منطقهای و بینالمللی افزایش دهد.
در حال حاضر، قیر طبیعی و آسفالت طبیعی با HS Code 271490 امکان صادرات مستقیم از آپرین را دارند و سایر محصولات قیری میتوانند مطابق ضوابط گمرکی از خدمات ترانشیپمنت، عملیات ترمینالی و حمل ریلی آپرین استفاده کنند.
توجه: مقررات و مجوزهای گمرکی ممکن است بر اساس بخشنامهها و تصمیمات جدید تغییر کند. صادرکنندگان باید پیش از برنامهریزی و ارسال هر محموله، آخرین وضعیت گمرکی، HS Code و شرایط پذیرش کالا را بررسی کنند.
فارسی